Unua eldono de Karl-Olof-Sandgren (1970). (Dua eldono de Leif Nordenstorm 1994)
(Tiu cxi termino lau’ Plena Ilustrita Vortaro. Multaj anoj preferas kaj uzas la formojn “unitarismo” au’ “unitariismo”.)

Bibliografio:
Alko kaj Suna en siaj du dometoj. Porinfana de Verna Hills. Tradukis R. Eichholtz. Eld. Esperanto-Press. Oakville, Ont CDN 1958. 78 p. b

Antau’fonda bulteno de la Unitara Universalista Esperanto-Societo. Red: R. Eichoholz. Eld: Esperanto Press. Oakville Ont. CDN marto 1963 8. p. r

Klarigo pri unitaria kristanismo. De Armstrong

La Unitara Universalista Esperanto-Societo. Raporto de sekretario J. Deer. Portland Oregono. USA 1963 2. p. o

Unitaranoj kaj universalistoj kredas. De George W. Marshall Eld: Chruch of the Larger Fellowship Boston 8 Mass. USA 1963 8. p.

Unitarismo-realigita homaranismo. Trad: R. Eichholz. Eld: Esperanto-Press Ont, CDN 1958. 60 p.a

Unitariismo, skizo pri la kredoj historio kaj organizo de religiuloj nomitaj Unitarianoj. De Kennith Twinn. Vocxoj Kristanoj 5. Vlaardingen NL. 1982 24 p.

Kroniko: Raciismal-morala religio, kiu ne agnoskas la triunuecon de la krista Dio, fenomeno trovebla jam cxe Arius (4a jc) sed en moderna formo fondita en 1974 en Londono. Fervoroj esperantistoj de la klasika periosdo estis dana unitariana pastoro P.P. Hogsted, kaj lia edzino Agnes Bogh-Hogsted (cxiuj o-oj kun la dana streko), kiu mem laboris en la eklezio, kaj ankau’ verkis beletre. Du sxiaj verkoj (Pli ol fantanzio kaj Misteroj de l’vivo) aperis en esperanto. En 1909 ili fondis esperanto-klubon en Arhus, Danio. En Britio unitarianoj sxajnis longe aktivadi kiel “liberalaj relgiuloj” (alia artikolo en la bibliografio de Sandgren).

Precipe unitariana esperanto agado el la lastaj jardekoj havis kiel bazon la nordamerikan kontinenton, kie unitarianismo ankau en nia tempo estas plej aktiva. Jan en 1958 kanada presisto Rudiger Eichholtz projektis fondis apartan organizon Unitara Esperantista Samideanaro kun kvaronjara organo, kiu tamen povus esti komuna por humanistoj, liberkreduloj, kvakeroj, bahaanoj, budhanoj k.s. Tiu projekto supozeble ne realigxis. Cxirkau’ 1963 samideano Eichholz faris novajn provojn, instigante la fondon de Unitara Universalista Esperanto Societo kaj aperigante provbultenon kaj kelkajn verkojn en sia presejo. Kiel provizora sekretario oficis unonano, Jim Deer, versxajne el la universalista movado, kun kiu unitarianoj en 1961 kunfandigxis. En la lasta tempo nenio estis audita de au’ pri tiu nove projektita societo, sed unitarianoj igis preprezenti sin cxe Universalaj Kongresoj i.a. per s-ino C. Schulze, usonanino kiu prelegis in la 1-a Interreligia Kunveno kaj postaj. (emfazo de Nijl).

Aldono de Nijl
Apartaj cxapitroj ekzistas pri 1, kvakeroj 2. liberalaj religiuloj 3. budhism 4. bahaismo 5. ateismo inter cento da kredoj.

Mi sugestas ke unitaraj esperantistoj en Portlando kaj aliaj en Danio esploru la rilaton de la untaroj kaj esperantistoj pli profunde.